Peonia
Peonia nazywana w Chinach królową kwiatów, a także kwiatem bogactwa i zaszczytów była ceniona z powodu dużych płatków, pięknych kształtów, niepowtarzalnych kolorów oraz silnego zapachu.
W tradycyjnym chińskim malarstwie kwiaty są częstym tematem wykorzystywanym przez wielu malarzy - jednak peonia należy do tych najbardziej popularnych. Na obrazach jest przedstawiana z dużymi i kolorowymi, nakładającymi się płatkami, tworząc trójwymiarową kompozycję. Dla przeciętnego Chińczyka obraz peonii reprezentuje nadzieję na życie w bogactwie. Już w 366 r. kwiat peonii pojawił się na buddyjskich freskach w grotach Dunhuang, gdzie występuje (zgodnie ze sztuką buddyjską) jako królowa kwiatów wespół z lwem jako królem zwierząt – razem symbolizując zwycięstwo. Na buddyjskich freskach płatki peonii łączą się zwykle z płatkami lotosu w niepowtarzalny ornament kwiatowy.
W czasach dynastii Jin (265 – 420) żył Gui Kaizhi (344 – 406) malarz i teoretyk sztuki, będąc uważnym za pierwszego malarza krajobrazu chińskiego, który pośród bogactwa ówczesnych scen rodzajowych, również w swoich obrazach uwiecznił kwiat peonii jako uprawianą roślinę ogrodową. Począwszy od dynastii Tang, peonia stała się wręcz kultowym kwiatem, ponieważ był to czas rozkwitu Państwa Środka. W późniejszych czasach upodobali ją sobie artyści dynastii Ming i Qing.Również współcześni malarze poszukują inspiracji w kwiecie peonii; jak Hong Wenzhan, Bai Lei, Li Lingyun, czy wielu, wielu innych.
Peonia na obrazach często występuje w towarzystwie lotosu, śliwy i chryzantemy, i są to wówczas kwiaty czterech pór roku, w których peonia symbolizuje wiosnę. W zestawieniu z ketmią (lub furong – malwa – hibiskus) oznacza pomyślność (rong) w bogactwie i poważaniu. Istnieje odmiana peonii Rou Fu Rong, która bardzo przypomina malwę. W innych układach występuje z dzikim jabłkiem (haitang), co można odczytać, jako życzenie: Oby cały Twój dom (tang) cieszył się bogactwem i poważaniem. Występując z brzoskwinią lub z sosną i kamieniem oznacza życzenie: Długiego życia, bogactwa i szacunku. Niestety obrazy z czasów dynastii Tang należą do unikalnych, ale już z dynastii Song mamy szansę zobaczyć peonie na obrazach.
Zhao Chang, malarz kwiatów z natury, którego szczyt kariery nastąpił w czasach panowania cesarza Zhenzong (997 - 1022) wówczas, kiedy władca odkupywał najlepsze prace od twórców. Jego manierą artystyczną było szkicowanie z natury, a nawet dobieranie pigmentów wczesnym rankiem przy klombie kwiatowym, dzięki czemu udawało mu się uchwycić przemijające piękno kwiatów.
Na obrazie Su Hanchen, malarza czasów przełomu Północnej i Południowej Dynastii Song, tworzącego w połowie XII wieku, szczególnie lubującego się w scenach nieuchwytnego ruchu dzieci podczas zabawy, na obrazie zatytułowanym Zabawa dzieci można zobaczyć krzew peonii.
Wang Qian żyjący w czasach dynastii Yuan (1271 – 1368), w swoich peoniach (kwiat i pączek) malował w różnych odcieniach tuszem, chcąc wyrazić prostotę i powściągliwość. Obraz znajduje się w National Palace Museum, Beijing.
Tang Yin (1470 – 1524), znany również, jako Tang Bohu, był malarzem, kaligrafem i poetą czasów dynastii Ming. Jego obrazy, zwłaszcza przedstawiające postacie, były nacechowane elementami pre-Tang, a nawet dynastii Song. Tang Yin to jeden z najbardziej znanych malarzy chińskich, należał do grupy Czterech mistrzów dynastii Ming (Ming Si Jia). Ekscentryczny sposób życia malarza stał się powodem powstania wielu anegdot na jego temat.
Chen Chun (1483 – 1544) na swym zwoju pionowym o wymiarach 122 x 33,3 cm pokazał delikatne peonie z kaligrafią. Choć kolory już mocno wyblakły, jednak zwój nadal zachwyca widza.
Xu Wei (1521 – 1593) malarstwo kwiatów zaczął uprawiać w połowie swego życia. Pokazany obraz przedstawia peonię z łodygą bambusa w monochromatycznym ujęciu, z szeroką paletą odcieni szarości.
Chuanqi (1626-1705), bardziej znany jako Bada Shanren i Zhu Da, członek rodziny cesarskiej dynastii Ming, który po wkroczeniu Mandżurów na ziemie chińskie, aby nie stracić życia musiał się ukryć wdziewając szaty mnisie, i ostatecznie został bardzo znanym malarzem początku dynastii Qing. Przedstawiona kompozycja z peonią ma liście w kolorze białym, natomiast kwiaty czarne, z odcieniami szarości. Nie używając koloru chciał wskazać na symbolikę swoich skrajnych uczuć, składając kondolencje dynastii Ming.
Huang Shen (1687 – 1772) pochodził z bardzo biednej rodziny, jednak ucząc się i pracując intensywnie, udało mu się zrobić karierę jako poeta, kaligraf i malarz. Malował portrety, sceny sytuacyjne, religijne i historyczne, a w późniejszych latach kwiaty i krajobrazy. Należał do grupy Ośmiu ekscentryków Yangzhou. Prezentowany wyżej obraz peonii pt. Królowa kwiatów pochodzi z albumu Kwiaty podarowanego Narodowemu Muzeum Pałacowym w Taipei przez Li Tsungyi
Yun Shouping (1633 – 1690) pierwotnie był pejzażystą, jednak później został mistrzem malowania kwiatów. Pierwszy z prezentowanych jego obrazów przedstawia trzy łodygi kwiatów peonii: czerwonej, białej i fioletowej w różnych pozycjach. Kaligrafia z lewej strony jest dziełem Wang Hui, który chwali Yun Shouping, jako mistrza przewyższającego artyzm Chen Chun i Lu Zhi z dynastii Ming. Drugi obraz przedstawia dwie łodygi kwiatu peonii, jedna w pełnym rozkwicie, a druga jeszcze w pączku; w kolorze bardzo jasnym. Trzeci obraz to krzewy peoniowe o różnych kolorach.
Królowa kwiatów
Ważnym symbolem w kulturze chińskiej stała się peonia (mudan,牡丹) uważana za królową kwiatów (huawang,花王). Jest jednym z kwiatów czterech pór roku (sijihua); kwitnie późna wiosną, uosabiając ją (chonghua – kwiat wiosny), natomiast lato wyobraża lotos, jesień – chryzantema, a zimę – śliwa. Również jest nazywana kwiatem dobrobytu i czci (fuguihua, 富貴花), symbolizując sławę, szczęście, pomyślność, bogactwo i wytworność, a także miłość, czułość i kobiece piękno. W kalendarzu kwiatowym reprezentuje czwarty miesiąc roku. Nazwa mudan (牡丹) prawie nie występuje przed V w. n.e.; wcześniej peonię nazywano shaoyao (芍药) – podobnie jak do dziś zioła z peonii. W Księdzie Pieśni (Shijing – kompilacji chińskiej poezji pochodzącej z okresu XI – VII w. p.n.e.) flirtujący chłopcy i dziewczęta obdarowują się shaoyao.Mudan podczas panowania mandżurskiej dynastii Qing, w 1903 roku, otrzymała tytuł narodowego kwiatu, jednak został on zastąpiony w 1929 roku (Republika Chińska) przez kwiat śliwy. Chińska Republika Ludowa dotychczas nie wybrała jeszcze symbolu kwiatu narodowego; brano pod uwagę - oprócz peonii - śliwę, chryzantemę, orchideę i lotos.Mimo utraty statusu politycznego nadal peonia ma ogromne znaczenie kulturowe, przede wszystkim wynikające z tradycji. Czerwone peonie są najbardziej pożądane i cenione, jednak białe symbolizują młodość, dowcip i piękne dziewczyny.Niekwestionowaną królową peonii jest Yao Huang, która jest nazywana cesarzem nad cesarzami. Najsilniej pachnąca jest odmiana Da wei Zi, Yu Ban Bai to najbardziej doceniany biały kwiat od czasów starożytnych. Oglądając różnorodność barw i kształtu, można dostać zawrotu głowy, trudno byłoby wybrać najpiękniejszą peonię. Według znawców uprawiane są peonie w ośmiu kolorach: żółtym, czerwonym, białym, niebieskim, czarnym, zielonym, różowym i fioletowym.
Dotychczas z roślin typy Paeonia uzyskano 262 związki o właściwościach leczniczych. Stosuje się je jako przeciwutleniacze, przeciwnowotworowe, immunologiczne oraz mające działanie na centralny układ nerwowy. Używanie Paeonia suffruticosa w medycynie chińskiej ma długą tradycję. Istnieje ponad tysiąc odmian chińskiej peonii, które były stosowane przez ponad 2000 lat. Oprócz kwiatów w medycynie jest używany przede wszystkim korzeń odmian Mu Dan Pi, który obniża temperaturę, ochładza i delikatnie pobudza krew oraz czyści wątrobę. Tkanka nawierzchniowa korzenia stosowana w tradycyjnie medycynie chińskiej zwana jest mudanpi (牡丹皮). Również szerokie zastosowania od bardzo dawna ma korzeń i kłącze czerwonej peonii - Chi Shao Yao oraz białej peonii - Bai Shao Yao. Choć w rzeczywistości są to niemal te same gatunki, jednak stosowane do chińskich leków są traktowane jako dwa odrębne. Czerwona peonia znana również jako Raxid Paeoniae Rubra odnosi się do suszonego korzenia Paeonia Lactiflora Pall lub Paeonia Weitchii Lynch. Zioła zarówno z czerwonej jak i białej peonii są produkowane w wielu częściach Chin.
Festiwal peonii
Peonia suffruticosa, również nazywana chińską piwonią drzewną, jest krzewem o wysokości 1,5 do 3,0 m. Dziko rośnie w górach Qinling, w północnej części prowincji Shanxi i posiada do pięciu płatków. Mudan to uszlachetniona peonia, która w różnych kolorach pojawiła się w Chinach w VIII wieku. Jako roślina uprawna obecnie występuje w około 600 odmianach i bezspornie pochodzi z Chin (polecam poprzednią notkę).
Najprawdopodobniej historia uprawy krzewu peonii rozpoczęła się w starożytnym Caozhou (dzisiejsze Heze prowincji Shandong) za dynastii Sui, natomiast za dynastii Tang były już powszechnie hodowane i podziwiane w Luoyang i Chang’an. Charakteryzowały się 24 i więcej płatkami, i były znane w wielu odmianach. Roślina jest długowieczna, zdrewniałe jej pędy pozwalają przetrwać zimę, a kwiaty o wielkości od 15 do 30 cm kwitną późną wiosną, do początków maja, dlatego Chińczycy mówią, że przedłuża wiosnę.
W mieście Heze w 1982 r., w miejscu dawnych peoniowych ogrodów dynastii Ming i Qing, odtworzono park poświęcony hodowli peonii, Caozhou Mudan Yuan(曹 洲 牡丹园). Miejsce to w okresie kwitnienia królewskich kwiatów, tj. od kwietnia do maja przyciąga turystów i miłośników kwiatów, nie tylko z kraju, ale również z zagranicy. Ośrodek badawczy przy tej placówce wielokrotnie zdobywał nagrody na międzynarodowych targach kwiatowych.Miasto Luoyang w prowincji Henan to również znane centrum uprawy peonii, hodowane tu odmiany uważane są, nie tylko w kraju, za jedne z najlepszych i najpiękniejszych. Dlatego dziesiątki wystaw i pokazów peonii odbywa się co roku właśnie w tym mieście, polecam ilustrujący tę imprezę poniższy film.
miastem, które stało się znane dzięki peonii to Taiyuan w prowincji Shanxi, wraz z kompleksem świątynnym Twin Pagody (Shūangtǎsì,双塔寺),znany również jako Yongzuo Temple (Yǒngzuò Sì,永祚寺),z dwoma wspaniałymi pagodami zbudowanymi za dynastii Ming, w okresie panowania cesarza Wan Li (1572 – 1620). Był używany, jako sale egzaminacyjne do cesarskiej cywilnej służby urzędniczej.
Kiedy zbudowano kompleks świątynny, drzewa peoniowe posadzono na głównym dziedzińcu pomiędzy dwoma pagodami. Jedno z przetrwałych do dziś i nadal intensywnie kwitnący oraz pachnący jest Zi Xia Xian (紫霞仙), co można tłumaczyć, jako Promienne Purpurowe Chmury Nieśmiertelnych lub Blask Wróżek. Mimo ogromnych zniszczeń zabudowań podczas wojny z Japonią oraz wojny wewnętrznej, o dziwo, większość krzewów peonii przetrwało i nadal intensywnie kwitnie. Wspaniały kompleks odbudowano i nadal można podziwiać mające już dziś ponad 400 lat peonie. Co roku przyciągają od końca kwietnia do maja rzesze wielbicieli tych wspaniałych kwiatów na Festiwal, gdzie można obserwować przy pracy kaligrafów i malarzy.
6.05.2016r.
Kreator stron www - szybka strona internetowa