Język Mongolski
Mongołowie mówią językiem mongolskim, który zalicza się do grupy języków Ałtajskich w skład, których wchodzą języki, kazaskie, tureckie, uzbeckie japońskie i koreańskie. Aktualnie w Mongolii mieszka 2,4 mln ludności a na całym świecie ponad 6 mln Mongołów z tego w Chinach 3,6 mln Mongołów, w Rosji 500 tys., ok. 30 tys. w Afganistanie i reszta rozrzucona po świecie. Prymitywny mongolski język był używany do XI wieku, gdy plemienia koczownicze i klany żyły szeroko rozproszone. W okresie XII-XIII wieków większość tych plemion zostało połączonych zakładając pierwsze imperium mongolskie . Różne dialekty stopniowo łączyły się formując jednolity język, który był szeroko stosowany (mówiony) i uznany jako starodawny język Mongolski. Średniowieczny język mongolski rozwijał się z 12 do 16 wieku. Ten okres jest znany jako Era Wielkiego Chana i liczne historyczne rękopisy oraz bardzo starodawna literatura zostały zachowane z tego okresu które są dowodem lingwistycznego rozwoju terytorialnego. Współczesny język mongolski został używany prawdopodobnie od początku 17 wieku. Chociaż różne grupy etniczne zachowały swoje dialekty, dialekt który mówi największa grupa etniczna tzw. Chalcha jest szeroko znanym dialektem. Wschodnim dialektem mówią grupy etniczne które zamieszkują teraz we Wewnętrznej Mongolii i stepie dalekowschodnim w aimaku Dornod. Północnym dialektem mówią Buriaci którzy mieszkają w północnej części Mongolii i Republice Burjaci. Zachodnim dialektem mówią grupy etniczne które należą do ludu Oiratów zamieszkujących w zachodniej części Mongolii.
W Mongolii można porozumieć się z ludnością miejscową w języku angielskim, rosyjskim, niemieckim, jednak nie wszędzie i nie z każdym, dlatego podstawowe zwroty i niezbędnie wyrazy w języku mongolskim podajemy w słowniczku w przewodniku ( w transkrypcji, w nawiasie zaś - wymowę i akcent).W Mongolii stosowana jest cyrylica, która składa się z 35 liter, wymowa w dużym stopniu odbiega od pisowni, używa się podwójnych samogłosek, które głównie oznaczają miejsce akcentu w wyrazie, redukuje się samogłoski w końcu wyrazu, przestawia się głoski, np. pisze się raszaan wymawia się arsza'n (źródło mineralnie), pisze się chutga, wymawia się chutag (nóż) itd. W alfabecie mongolskim używa się dwóch dodatkowych liter w których nie ma w cyrylicach, to jest ª, Y.
Te literki i literkę У (u), odzwierciedla się w języku Polskim literka-U. Występują one w takich wyrazach jak:Ug( słowo ), ungu ( kolor ), uls ( państwo ).
Możliwie ,że niema innego kraju na świecie który używał tyle różnych alfabetów jak Mongolia. Państwo Hunnu które było pierwszym państwem w Mongolii używało pisma, które być może dało początek do runicznego alfabetu. Mongolski Akademik prof. B. Rinchen doszedł do wniosku, że Hunowie stosowali ideograficzne alfabety. Pomnik z takim pismem - trzy linie ze starego ideogramu w rąbanym kawałku odnaleziono w aimaku Chowdo (zachodniej części Mongolii). Mongołowie swego czasu używali sześciu różnych alfabetów takich, jak klasyczny, kwadratowy, jasny, vagindra, sojombo i cyrylica. Klasycznym mongolskim alfabetem ( także szeroko znany stary mongolski alfabet ) pisze się z góry na dół, czyta się od lewej do prawej strony. Najstarszy zabytek klasycznego pisma mongolskiego tak zwany Kamień Chinggis Chaana (inskrypcja na kamieniu) jest przechowany w muzeum Hermitage w St. Petersburdze. Tekst wygrawerowany w niej w 1225 roku i opisuje, że łucznik Jesuche jedną strzałkę strzelił w odległości prawie 700 m. To był naprawdę wyjątkowy sukces odniesiony wówczas w łucznictwie. Klasyczne mongolskie pismo było punktem zwrotnym w rozwoju języka pisemnego w Centralnej Azji. W 1260 roku na polecenie Khubilai Chana Tybetański lama Pagwa Lodoidzalcan utworzył nowy alfabet tzw. kwadratowy na podstawie alfabetów tybetańskich. Chociaż Khubilai Chan wydał rozkaz o tym, że każdy Mongoł musiał się uczyć tego pisma, jednak Mongołowie ze względu na wygodę dalej używali starego mongolskiego alfabetu. W 1648 roku Oiradski uczony Zaja-pandit Namchajdżamc sporządził tzw. jasny alfabet bazujący na zachodnim Oirackim dialekcie, który nigdy nie został szeroko rozpowszechniony. W 17 wieku pierwszy mongolski teokratyczny władca, żyjący Budda Zanabazar skomponował jego własny alfabet który jest znany jako Sojombo alfabet składający się z alfabetu Tybetańskiego. W 1941 roku wprowadzony został nowy alfabet bazujący na cyrylicy rosyjskiej, który najbardziej odpowiada współczesnemu językowi mongolskiemu ze względu na nie odmienność czytania i pisania.
12.01.2015r.
Kreator stron www - szybka strona internetowa