Dynastia  Zachodnia 
 Wschodnia Zhou

Król Cheng

Król Kang

Król Zhou

Początkowa faza Zachodniej Dynastii Zhou (Xizhou 西周) obejmująca rządy królów Wu, Cheng, Kang i Zhao trwała w latach 1046 – 957 r. p.n.e. Pomyślność swą zawdzięczała antenatowi, królowi Wen Zhou (周文王) żyjącemu w latach 1152 – 1056 r. p.n.e.
Chengwang (Zhou Cheng Wang,周成王), imię osobiste Ji Song (姬誦), był drugim królem dynastii Zhou. Okres jego panowania to 1042 – 1021 lub 1042/35 – 1006 r. p.n.e. Rodzicami jego był Wuwang i królowa Yi Jiang (邑姜). Niestety przedwczesna śmierć zabrała króla Wu, dlatego król Cheng wstępując na tron był nieletnim. Z tego powodu najbliższy współpracownik króla Wu, a zarazem jego młodszy brat, książę Zhou (周公), został regentem.
Zdając sobie sprawę z tego, że wszyscy, którym marzy się władza w tym momencie zaatakują, musiał im stawić czoło w imieniu syna Wu. Z pomocą młodszego brata nadzorował sprawy rządowe, co zresztą czynił już wcześniej za życia króla Wu. W późniejszym czasie musiał pokonać zbuntowanych braci, tj. wujków króla Cheng − Cai Shu, Guan Shu i Huo Shu. Wujkowie bratając się z synem ostatniego króla dynastii Shang, Wu Geng (武庚), liczyli na podniesienie swojej pozycji i przejęcie władzę. Wu Geng mając dodatkowo poparcie wodzów części plemion wschodnich: Xu Yang (奄徐), Xiong (熊) i Ying (盈) wraz ze zbuntowanymi możnowładcami Zhou zaatakowali. Jednak księciu Zhou udało się pokonać wszystkich, a w późniejszym czasie poprowadzić kampanię przeciw 17 plemionom wschodnim. Aby mieć dogodniejsze baczenie na te tereny, zgodnie z wolą pierwszego króla, książę Zhou ustanowił stolicę wschodnią nad brzegiem rzeki Luo (洛水), nazwaną Luoyi (雒邑) (obecne Luoyang 洛陽, prowincji Henan). Konsekwencją stłumienia buntu były kolejne nadania ziem wiernej części rodziny królewskiej
W siódmym roku panowania król Cheng przejął realną władzę i choć książę Zhou wycofał się z życia publicznego, nadal jednak wywierał duży wpływ na państwo. W początkowym okresie swych rządów młody król wraz z księciem Zhou ustabilizował granice dynastyczne, pokonując kilka barbarzyńskich plemion. Po śmierci króla Cheng, na tronie zasiadł jego syn Zhao (釗), znany jako król Kang (周康王). Obydwaj władcy słynęli z bezkonfliktowych rządów, w czasie których nie było konieczne korzystanie z prawa karnego w ogóle – aż trudno w to uwierzyć.
Kangwang (周康王, Zhou Kang Wang), imię prywatne Ji Zhao (姬釗), trzeci władca dynastii Zhou panował w latach 1020 – 996 r. p.n.e. lub 1005 – 978 r. p.n.e. Prowadził politykę ojca króla Cheng, powiększył terytorium Zhou w kierunku północnym i zachodnim, a także stłumił rebelię na wschodzie. Wniósł bardzo duży wkład w konsolidację dynastii, słynnym Edyktem księcia Kang (Kang Gao康誥), który znalazł się w Księdze Dokumentów (Shangshu尚書). Upominał w nim feudałów, aby swoim postępowaniem przestrzegali rozporządzeń dynastycznych założycieli króla Wen i króla Wu, jako podstawy funkcjonowania dynastii Zhou. Edyktem królewskim przekazał administrację nad wschodnią częścią państwa, ze stolica w Luoyi, księciu Bi ( Biming 畢命). Z nie wymienionych informacji w źródłach historiograficznych, a odczytanych na naczyniach z brązu wiadomo że: markiz Jin (晉) został zobowiązany do przejęcia odpowiedzialności za rezydencję królewską w Gongmei (宮美) – był to zalążek przyszłego państewka Jin. Yu (盂), który później dowodził armią królewską podczas udanej kampanii przeciw barbarzyńcom z północy Guifang (鬼方), nadzorował cztery domeny. Szlachcic Ze (矢) został administratorem terytorium Yi (宜) na południowym wschodzie. Społeczeństwo w czasach króla Kang prowadziło dostatnie życie.Synem jego był Zhaowang (周昭王, Zhou Zhao Wang) lub inaczej znany jako król Chao Chou, był czwarym królem dynastii Zhou, panował w latach 995 – 977 r. p.n.e. lub 977/75 – 957 r. p.n.e.
Panowanie Zhao nastąpiło w momencie, gdy dynastia Zhou powiększyła już swoje wpływy na równinach centralnych Chin. Syn chcąc powtórzyć wyczyn ojca wyprawił się przeciwko państwu Chu, chcąc rozszerzyć terytorium państwa w kierunku południowym. Zgodnie z przekazami źródłowymi charakter Zhao już nie dorównywał zaletami swoim antenatom, kochał przyjemności życia doczesnego, które mógł realizować dzięki swojej władzy, ignorując politykę państwa. Niestety miłość do rzadkich roślin i zwierząt miała się okazać zgubną dla dynastii. Zhao po namowie emisariusza, który jakoby złapał rzadkiego ptaka na terenie państwa Chu, postanowił wybrać się tam osobiście. Po przekroczeniu rzeki Han stało się oczywistym, że został podstępnie wciągnięty w pułapkę. Po kilku nierozstrzygających walkach zaczął się wycofywać, jednocześnie grabiąc i najeżdżając na tereny wiejskie. Podczas przekraczania rzeki Han, łodzie zaczęła nabierać wody i król Zhao utonął wraz z sześcioma oddziałami. Była to pierwsza wielka porażka w historii dynastii Zhou, co złamało potęgę militarną państwa, a armia zatrzymała się na południe od rzeki Han, ustanawiając granice kontroli południowych terytoriów przez Zachodnią Dynastię Zhou. W rezultacie tego zdarzenia dynastia Zhou zaczęła powoli podupadać.
Okres Wiosen i Jesieni . Jego nazwa pochodzi od Kroniki Wiosen i Jesieni, której autorstwo tradycja przypisuje Konfucjuszowi. Stanowi podokres panowania dynastii Zhou.

Konfucjusz

W 772 r.p.n.e. królowie dynastii Zhou zostali pokonani przez plemiona niechińskie, które m.in. spustoszyły stolicę Zhou w pobliżu dzisiejszego Xi’anu. Dwór Zhou przeniósł się na dalej na wschód, rozpoczynając tzw. okres Wschodniej Dynastii Zhou. Charakteryzował się on upadkiem efektywnej władzy królów Zhou, którzy utracili swoje tradycyjne terytorium, w związku z czym mieli kłopot z utrzymaniem siły militarnej. Władcy domen feudalnych, niezagrożeni przez osłabionego króla, stopniowo zaprzestali też płacenia trybutu, powodując dalsze osłabienie władzy centralnej; zaczęli też uzurpować sobie tytuł wang (król), dawniej zastrzeżony wyłącznie dla monarchów z rodu Zhou. Zmagania między nimi wyłoniły kilka największych państw, które walczyły o władzę nad Chinami w okresie kolejnym – Walczących Królestw.Rozwój terytorialny państw-domen, niekontrolowany przez dwór Zhou, doprowadził do zaniku sfer buforowych między nimi. Próby dalszej ekspansji kończyły się licznymi wojnami. Równocześnie jednak wzrastała produkcja gospodarcza, wymiana towarowo-pieniężna (co wiązało się z rozpowszechnieniem brązowych monet, mobilność społeczna i poziom wykształcenia. Okres ten charakteryzował się też niebywałym rozkwitem myśli filozoficzno-politycznej; tzw. "okres stu szkół" (filozoficznych), wśród których najważniejszymi były konfucjanizm, legizm, motizm i taoizm. Wielki filozof, ideolog i pedagog Chin - Konfucjusz urodził się właśnie w Okresie Wiosny i Jesieni. Zasady sformułowane przez Konfucjusza zostały przejęte przez późniejszych władców, pragnących umiejętnie rządzić poddanymi.
Życie codzienne czyli...  Naczynia z epoki Dynastii Shang i Zhou
Choć pierwsze znaleziska brązowe datowane są na lata około 3100 – 2700 p.n.e., to chińska epoka brązu nastąpiła dopiero pod koniec III tysiąclecia, znacznie później niż na zachodzie. Był to jednak proces nagły, a nie długi i stopniowy jak w innych rejonach świata. Sztuka brązownicza rozwinęła się niezwykle szybko; w niedługim czasie osiągając niezwykle wysoki poziom techniczny. Na epokę brązu przypada okres panowania trzech dynastii chińskich: Xia (2205-1766 p.n.e., dynastia legendarna, łączona z kulturą Erlitou), Shang (1766-1122 p.n.e., pierwsza z legendarnych dynastii jednoznacznie potwierdzona przez badania archeologiczne) oraz Zhou (1122-256 p.n.e.). Chińczycy tworzyli mnóstwo przedmiotów brązowych. Prawie wszystkie znane nam starożytne zabytki z tego stopu z terenu Chin były odlewane. Była to powszechna technika wyrobu broni brązowych – formy do ich odlewania są stosunkowo proste (składały się zaledwie z 2-3 części), jednak rzadko się zdarzało, aby była ona wykorzystywana do produkcji naczyń i to na tak masową skalę. Co więcej, starożytni Chińczycy stworzyli do tego celu bardzo skomplikowaną technikę odlewu. Wypracowali także cały system wielu rodzajów stopów brązowych – stosowali różne proporcje między miedzią a cyną oraz wykorzystywali domieszki w celu uzyskania metalu o odpowiednich właściwościach. Znane są starożytne przekazy pisemne traktujące o sztuce wytopu metali.

Formy odlewnicze powstawały na bazie wcześniejszego modelu naczynia. Po stworzeniu modelu oblepiano go gliną, po czym, po pełnym obklejeniu usuwano ją delikatnie, dzieląc na sekcje. Następnie sekcje były wypalane, a potem odpowiednio ustawiane i mocowane wokół rdzenia. Dzięki temu powstawała forma, którą można było wielokrotnie wykorzystywać. Trzeba było dobrać odpowiedni rodzaj gliny do tego zadania – żeby łatwo ją było oddzielić od modelu oraz aby nie kurczyła się przy wypalaniu.
Chińskie naczynia brązowe były często bogato dekorowane przeróżnymi motywami. Wszystkie zdobienia wykonywano już w fazie modelu, jeszcze przed powstaniem formy. Ornamenty płaskie i reliefowe, które występują na brązach, składają się często z przedstawień zoomorficznych. Widzimy na nich ptaki, węże, tygrysy, smoki, jelenie, cykady i całą gamę innych zwierząt. Występują także ornamenty bardziej abstrakcyjne, zgeometryzowane, jak na przykład motyw piorunów, łusek czy wirującej rozety. Najbardziej typowym i zarazem najbardziej tajemniczym motywem stosowanym do zdobienia brązowych naczyń za czasów dynastii Shang i Zhou był bez wątpienia motyw maski taotie. Początkowo były to proste rysunki złożone z kropek i kresek, z czasem jednak ich forma znacznie się skomplikowała i można było wyróżnić wypukłe oczy, rogi oraz szczęki. Co właściwie ten motyw oznaczał? Oba znaki składające się na nazwę taotie znaczą w języku chińskim „pożerać”, zaś pierwszy może także oznaczać tygrysa. Według starożytnych chińskich legend taotie to ludzie mieszkający na południowym zachodzie. Mieli być brzydcy, okrutni i chciwi oraz napadać i okradać podróżnych. Inne przekazy mówią, że był to potwór; maska miała by wtedy odstraszać złodziei oraz ludzi chcących przeszkodzić w rytuale. Zdaniem niektórych badaczy może to być wyobrażenie głowy wołu, gdyż kości tych zwierząt w tamtym czasie używano do wróżb. Naczynia były też często inskrybowane – zwykle jednym lub dwoma ideogramami w kwadratowej ramce, tworząc zapewne nazwy klanów. Istnieją jednak i dłuższe teksty, dzięki którym można prześledzić m.in. rozwój pisma chińskiego.
Kształt naczyń był przystosowany do przygotowywania i podawania posiłków, gotowania, przechowywania i nalewania różnego rodzaju płynów. Jednakże wydaje się, że ich główna funkcja łączy je z rytuałami ofiarnymi związanymi m.in. z kultem przodków. Biorąc natomiast pod uwagę nakład pracy potrzebny do ich stworzenia, nie powinno nas dziwić, że służyły też jako element prestiżowy, świadczący o bogactwie. Z czasów dynastii Shang i Zhou wiemy, że istniały dokładne przepisy mówiące, kto może posiadać naczynia brązowe i w jakiej ilości oraz ile z nich można po śmierci włożyć jako dary do grobu. Znaczenie tych naczyń oraz ich powiązanie z władzą i prestiżem znajduje swoje odbicie w legendach. W jednej z nich Wielki Yu, mityczny założyciel dynastii Xia, powstrzymał potop i podzielił Chiny na dziewięć prowincji. Następnie kazał odlać dziewięć trójnogów (zapewne naczyń typu ding, opisanego poniżej); każdy z nich symbolizował jeden z regionów państwa. Były one oznaką władzy nad całym chińskim światem aż do końca dynastii Zhou, kiedy to w niewyjaśnionych okolicznościach zaginęły.
Żelazo zostało wprowadzone na terenie Chin dopiero pod koniec dynastii Zhou, w Epoce Walczących Królestw. Już od VII wieku p.n.e. eksploatowano złoża rud żelaza, a około 513 roku p.n.e. rozpoczęto odlew żeliwa. W wiekach V i IV wytapiano i odlewano żelazo na ogromną skalę. Tak szybki rozwój technik metalurgicznych związanych z żelazem wiąże się zapewne z wcześniejszym opanowaniem do perfekcji technik wytopu i odlewu brązu.
Najbardziej charakterystyczne formy naczyń brązowych:
Ding (鼎) – było to naczynie na ofiary z jedzenia.
Miało najczęściej okrągły kształt i stało na trzech pełnych nóżkach
(rzadziej prostokątny na czterech); z obu stron posiadało imadła.
Było ono przeważnie zdobione motywem maski potwora bądź demona taotie.
 Podobne naczynia, tyle że ceramiczne, wykonywano już w czasach późnego neolitu.
 Od najdawniejszych lat kojarzą się one z panowaniem
– istnieje nawet termin „zdobywać Ding” (问鼎),
który oznacza sięganie po władzę.
Li (鬲) – okrągłe naczynie na jedzenie z trzema pustymi nóżkami 
(u wczesnych form przypominały z wyglądu wymiona).
 Zwykle nie miało ono imadeł, ale istniały wyjątki. 
Było często bogato zdobione.
Yan (甗) – Z wyglądu naczynie przypominało połączenie kociołka li z głęboką misą u góry.
 Możliwe, że jego geneza rzeczywiście łączy się z połączeniem dwóch różnych form
. Zwykle nie pokrywano ich zdobieniami.
Xu – Prostokątne, podłużne naczynie na żywność z pokrywką podobną kształtem do samego naczynia.
Fu (簠) – Prostokątne naczynie na żywność na nóżkach z pokrywką. Podstawa oraz pokrywka wyglądały niemal identycznie.
Dui (敦) – Naczynie na żywność składające się z dwóch identycznych półkolistych mis.
 Każda z nich miała trzy nóżki oraz dwa uchwyty.
 Było ono produkowane i używane w schyłkowym okresie dynastii Zhou.
Dou (豆) – Składało się z dwóch podobnych do siebie części, dolna była nieco wyższa i stała na wysokiej stopce. Często zdobione. Nazwa oznacza fasolę, co jasno sugeruje, co w nim przechowywano.
 Forma ta była wykorzystywana przez cały okres brązu, jej korzenie sięgają zaś neolitu.
Zu (俎) – Stolik z lekko wgłębioną powierzchnią, na którym składano ofiary i można było ustawić naczynia.
Jue (爵) – Charakterystyczne naczynie do podgrzewania i nalewania wina.
 Miało trzy nogi,
 dwa dziobki ustawione naprzeciwko siebie,
imadło oraz dwa lub jeden zaczep, 
za który wieszano je podczas nalewania.
 Pierwsze, jeszcze ceramiczne formy, pojawiły się w okresie neolitu;
wytwarzano je przez cały okres brązu.
Gu (觚) – Wysoki i okrągły puchar do picia o lejkowatym kształcie i stopce.
Hu (壺) – Był to dzban z pokrywką lub bez do przechowywania wina bądź wody.
 Pękate naczynie usadowione było na niskiej nóżce, przypominając kształtem owoc gruszki
Bei – Niski, okrągły kubek służący do picia. Zwrot „Gan Bei!” oznacza „osusz kubek!”.
Jia (斝) – Było to naczynie podobne do Jue, z tym jednak wyjątkiem, 
że nie posiadało dzióbków i miało na boku przymocowane jedno ucho.
 Zazwyczaj było zdobione motywem taotie.
You (卣) – Kolejne naczynie do przechowywania wina.
 Naczynia tego typu przypominały pękate wiadro o owalnym przekroju,
 z uchwytem oraz pokrywką. 
Popularne pod koniec dynastii Shang i na początku dynastii Zhou,
 zostały później wyparte przez inne formy naczyń.
Zun (尊 lub 彝) – Tą samą nazwą nosiły da typy naczyń służące do przechowywania wina, były jednak inaczej pisane. To co je łączyło, to nawiązanie do świata zwierzęcego – jedne, o obszernym brzuścu i szerokim wylewie, były dekorowane w motywy zwierzęce, natomiast drugie przebierały formę zwierząt. Pierwsze były używane przez cały brąz, drugie natomiast rozwinęły się za czasów dynastii Shang.
Gong (觥) – Zoomorficzne naczynie z pokrywką złożoną z grzbietu i głowy przedstawionego zwierzęcia, mocno zaznaczonym dziobkiem i z rączką do trzymania. Służyło do nalewania wina.
Lei (罍) – Okrągłe bądź kwadratowe naczynie do przechowywania wina, przeważnie z pokrywką i dwoma imadłami.
He (盉) – Było to naczynie w kształcie dzbanka do podgrzewania i nalewania płynów; o okrągłych i kwadratowych kształtach, z trzema bądź czterema nóżkami oraz dziobkiem i pokrywką. Forma znana jest już od neolitu i była wykorzystywana przez całą epokę brązu.
Pan (盤) – Była to misa na wodę. Służyła do mycia rąk a czasami także do serwowania potraw.
Yi (匜) – Naczynie w kształcie sosjerki na czterech nóżkach.
 Służyło do polewania wodą rąk.
Jian – Duże naczynie do przechowywania wody; przeważnie o kwadratowym kształcie.
 Zawsze dołączano do niego chochelka do czerpania.
19.07.2015r.
Kreator stron www - szybka strona internetowa